Ísland í Frankfurt 2011

Ísland var heiðursgestur Bókasýningarinnar í Frankfurt árið 2011, sem fer fram fór 12. til 16. október. Þar gafst einstakt tækifæri til að koma á framfæri íslenskri bókmenningu, bæði við Þjóðverja og bókaheiminn allan, en líka til að kynna íslenska menningu og listir almennt.

• Haustið 2007 samþykkti ríkisstjórn Íslands að játast því boði að landið yrði heiðursgestur bókasýningarinnar í Frankfurt 2011, vorið 2008 var skrifað undir samning þar að lútandi. Helstu ástæður þess að Íslendingar stíga þetta skref eru þessar:
• Bókasýningin í Frankfurt er  stærsta bókasýning og kaupstefna í heimi og sú langþekktasta.

• Eitt land eða málsvæði er jafnan heiðursgestur sýningarinnar og var því kerfi komið á árið 1988.

• Á sýningunni gefst heiðursgestinum einstakt tækifæri til að kynna sögu sína og sjálfsmynd, menningu og bókmenntir fyrir árvökulum augum umheimsins. Um leið blasir við fullkomlega einstæður möguleiki til að kynna Íslenska bókmenningu,  kjölfestuna í íslenskri menningu enda eru þýskir fjölmiðlar, rétt eins og almenningur þar, afar velviljaður íslenskri menningu.

• Þýski markaðurinn hefur reynst Íslandi, eins og hinum Norðurlöndunum, gátt til annarra landa, bæði suður á bóginn í Evrópu, en líka til Asíu og til hins enskumælandi heims. Framlag heiðursgestsins á Bókasýningunni í Frankfurt  fer ekki framhjá málsmetandi fólki í bókaútgáfu heimsins. Íslenskar nútímabókmenntir hafa styrkst mjög í sessi á þýskumælandi markaðnum undanfarin ár og með þátttökunni er stefnt að því að koma útbreiðslu íslenskra bókmennta á nýtt stig.

• Íslenski bókamarkaðurinn er smár en hefur samt haldið velli á viðskiptalegum forsendum. Fyrrnefndur heiðurssess skapar mikla möguleika á að stórauka þýðingar á íslenskum bókum og afla höfundum og útgefendum nýrra markaða og aukinna tekna. Ótvírætt verður það líka til að styrkja íslenskar bókmenntir heima fyrir. 

• Heiðursgesturinn notar sýninguna til að kynna rækilega bækur, höfunda og menningu sína í heild. Sú kynning fer fram bæði á sérstöku sýningarsvæði, en ekki síður í aðdraganda sýningarinnar, þar sem margvíslegar þýðingar, höfundar- og menningarkynningar eru undirbúnar og fylgir því alla jafna feiknalegur áhugi í þýskum fjölmiðlum. En áhuginn nær víðar, þar sem flest erlend forlög reyna að sýna bækur frá viðkomandi svæði eða afla sér upplýsinga um þær og gildir sama um umboðsmenn. Þegar vel er að verki staðið, eins og til dæmis hjá Hollendingum 1993, hefur þessi fókus haft í för með sér stórfellda aukningu á þýðingu verka frá viðkomandi landi. Mörg stór lönd hafa notað þetta tækifæri, árið 2006 var til dæmis Indland heiðursgestur, en minni lönd hafa líka gert þetta með góðum árangri, auk Hollands til dæmis Írland (1996), Ungverjaland (1999) og Litháen (2002). Heiðursgestur bókasýningarinnar 2008 var  Tyrkland, Kína (2009) og Argentína (2010). Ísland er fyrst Norðurlanda til að skipa þennan sess sem er sérlega ánægjulegt þar sem áhugi á norrænum bókmenntum hefur verið mikill í Þýskalandi um langt skeið.

• Jafnhliða gefst færi á kynningu á íslenskri menningu almennt, tónlist, leiklist, myndlist og svo framvegis, en bókmenningin er kjarninn. Ólíkt ýmsum listkynningum sem byggjast á viðburðum og hátíðum, eru áhrifin í þessu tilviki bæði áþreifanleg og varanleg. Bækur sem gefnar eru út af þessu tilefni verða til um ókomin ár. Slíkt hefur, eins og dæmin sanna, mikil áhrif á almennan Íslandsáhuga og getur því fært landi og þjóð margþættan ávinning.

Frankfurt 2011 í tölum

Með þátttökunni var kastjósinu beint að íslenskum bókmenntum og rithöfundum, en einnig að öðrum listum. Sögueyjan hefur tekið saman nokkrar tölur sem gætu gefið mynd af umfangi verkefnisins. 

251

Viðburður var haldinn á vegum Sögueyjunnar árið 2011 í Þýskalandi, Austurríki og Sviss, fyrir utan Bókasýninguna í Frankfurt.

50 

Viðburðir voru haldnir í sýningarskála Íslands á Bókasýningunni í Frankfurt 12.-16. október 2011. Þetta voru upplestrar, viðtöl og blaðamannafundir .

76

Upplestrar og viðtöl við höfunda voru á stöndum ýmissa fjölmiðla, forlaga og menningarstofnanna á Bókasýningunni í Frankfurt, fyrir utan sýningarskála Íslands .

11 

Sýningar af ýmsu tagi voru haldnar í stórum og smáum söfnum í Frankfurt .

14 

Viðburðir voru haldnir á Íslandi árið 2011 og 2012 á vegum Sögueyjunnar, m.a. var málþing helgað Íslendingasögum haldið á Bókmenntahátíð í Reykjavík árið 2011 sem Sögueyjan átti veg og vanda að.

75 

Fjölmiðlamenn frá Þýsklandi, Austurríki og Sviss  komu til Íslands á vegum Sögueyjunnar eða á eigin vegum í tengslum við heiðurssþátttöku Íslands í Frankfurt .

1100

Innslög um Ísland og/eða Sögueyjana voru í þýskumælandi fjölmiðlum árið 2011 (útvarp, sjónvarp, helstu stórblöð – minni fjölmiðlar eins og héraðsblöð ekki talin með).

3 milljarðar ISK 

Heildarverðmæti fjölmiðlaumfjöllunar í þýskum miðlum árið 2011 skv. úttekt með viðurkenndum aðferðum.

111

Forlög í Sviss, Austurríki og Þýskalalandi störfuðu með Sögueyjunnni í aðdraganda Bókasýningarinnar í Frankfurt. Þessi forlög gáfu út bók eftir íslenskan höfund eða bók um Ísland.

230 

Bækur eftir íslenska höfunda og um Íslandstengd efni voru gefnar út á þýskum bókamarkaði árið 2011.

25

Íslenskir höfundar tóku þátt í ýmsum upplestrum og bókmenntahátíðum í hinum þýskumælandi heimi á árunum 2008-2012, fyrir utan Bókasýninguna í Frankfurt.

42

Íslenskir höfundar fóru á Bókasýninguna í Frankfurt og voru þær ferðir samvinnuverkefni Sögueyjunnar og erlends forlags viðkomandi höfundar.

120 

íslenskir listamenn fóru til Þýskalands í tengslum við Bókasýninguna í Frankfurt á tímabilinu 2008-2012 og tóku þátt í ýmiss konar upplestrum, tónleikum, sýningum og blaðamannafundum svo fátt eitt sé nefnt.

30 

Gestir komu frá Þýskalandi til Íslands, aðrir en blaðamenn, í tengslum við verkefnið. Hér er um að ræða sýningarstjóra og listamenn svo dæmi séu tekin.

31

Myndband um íslenskar bókmenntir og íslenskar listir var framleitt fyrir heimasíðu Sögueyjunnar,www.sagenhaftes-island.is, og fáanlegt þar á íslensku og einnig með þýskum texta og enskum.

27

Viðtöl við íslenska höfunda og greinar undir liðnum „Höfundur mánaðarins“ á heimasíðunni. Viðtölin eru birt á þremur tungumálum: íslensku, þýsku og ensku. Fjölmörg smærri höfundaviðtöl voru auk þess birt á heimasíðunni.

21 

Grein um íslenskar bækur undir liðnum „Bók mánaðarins“ á heimasíðunni. Greinarnar birtast á þremur tungumálum: íslensku, þýsku og ensku. Fjölmargar smærri greinar og fréttir voru einnig birtar á heimasíðunni.

11 

Starfsmenn unnu við verkefnið, fjórir í Þýskalandi og sjö á Íslandi.

45 

Störfuðu fyrir Sögueyjuna á meðan á Bókasýningunni í Frankfurt stóð dagana 12.-16. október 2011 og unnu ýmis tilfallandi störf, sáu um akstur, aðstoðuðu rithöfunda og fleira.