Stefnumörkun 2022-2025
Stefnumörkun stjórnar 2025-2028
Stjórn Miðstöðvar íslenskra bókmennta leggur fram tillögur til ráðherra menningar-, nýsköpunar- og háskóla um stefnumörkun til þriggja ára. Hér má finna helstu stefnumið sem stjórn telur æskilegt að leggja áherslu á þegar fjármunum til stuðnings íslenskri bókmenningu, bókaútgáfu og kynningu á íslenskum bókmenntum innanlands og utan verður ráðstafað á komandi árum.
Starf Miðstöðvar íslenskra bókmennta byggir á fagmennsku, gagnsæi, jafnrétti og samstarfi. Stjórnin mun leitast við að tryggja öllum landsmönnum jafnt aðgengi að bókmenntum og hvetja bókmenntageirann til frekari dáða. Til að ná markmiðum sínum telur stjórnin farsælast að Miðstöðin beiti sér fyrir virku samstarfi við fjölbreyttan hóp aðila innanlands og utan.
Markmið og aðgerðir:
1. Bókmenntastefna til ársins 2030
Unnið verði markvisst að
innleiðingu nýrrar bókmenntastefnu í samræmi við yfirlýst markmið hennar:
„Bókmenntastefna 2025–2030 hverfist um þrjú meginmarkmið og skuli aðgerðir sem
fylgja stefnunni stuðla að framgangi þeirra. Meginmarkmiðin verði þessi:
1. Að stuðlað verði að sköpun á íslensku, útgáfu á íslensku og aðgengi að fjölbreyttu efni á íslensku og treysta með því stöðu íslenskrar tungu í samfélaginu.
2. Að stuðlað verði að auknum og bættum lestri sem víðast í samfélaginu, með sérstakri áherslu á unga lesendur.
3. Að tryggt verði að stuðningur við sköpun og útgáfustarfsemi sé skilvirkur og taki mið af örri tækniþróun og samfélagsbreytingum.“
2. Kraftmikil útgáfa á íslensku
Samkvæmt lögum er eitt
hlutverk Miðstöðvar íslenskra bókmennta að styrkja útgáfu bóka á íslensku,
styðja við og styrkja þýðingar og efla bókmenningu hér á landi með því að
styrkja útgáfu rita sem hafa ótvírætt menningarlegt og þekkingarfræðilegt
gildi.
Til að ná þessum markmiðum veitir miðstöðin árlega styrki til útgáfu íslenskra
fræðibóka, til þýðinga á íslensku og til
útgáfu barna- og ungmennabóka. Einnig veitir miðstöðin Nýræktarstyrki til nýrra
höfunda sem eru að stíga sín fyrstu skref á ritvellinum. Stjórn Miðstöðvarinnar
telur mikilvægt að haft sé gott samráð við hagsmunaaðila á sviðum bókmennta og
menningar um frekari sókn og samstarf.
3. Íslenskar bókmenntir eiga erindi við heiminn
Eitt af mikilvægum
hlutverkum Miðstöðvar íslenskra bókmennta er að styrkja þýðingar á íslenskum
verkum á erlend tungumál og þýðingar á sýnishornum nýrra verka. Miðstöðin styður
jafnframt við og kynnir íslenskar bókmenntir erlendis og aðstoðar íslenska
rithöfunda og útgefendur við kynningu ytra á ýmsa vegu.
Miðstöðin gefur árlega út kynningarlista yfir bækur liðins árs, sem eru taldar
eiga sérstakt erindi á erlenda markaði, og kynnir á helstu bókastefnum
erlendis. Greiða skal götu íslenskra bókaútgefenda til að efla tengsl þeirra
við erlenda kollega með útgefendaskiptum milli Íslands og annarra landa.
4. Mikilvægt hlutverk þýðenda
Stuðningur við þýðendur íslenskra verka á erlend mál er grundvöllur þess að íslenskar bókmenntir ferðist sem víðast um heiminn. Hlúa verður að þýðendum íslenskra bókmennta á fjölbreyttan og lifandi hátt. Miðstöðin vill tryggja þýðendum hagstæð starfsskilyrði, viðurkenningu og tækifæri til að þróa sig og efla með þýðendaþingum, námskeiðum og viðurkenningum. Orðstír, heiðursviðurkenning til þýðenda íslenskra bókmennta á erlend mál, verður veitt annað hvert ár líkt og gert hefur verið frá árinu 2015.
5. Blásið til sóknar í bóklestri
Ráðist verður í markvissar aðgerðir í samvinnu við breiðan hóp á sviði bókmennta til að hvetja unga sem aldna til að lesa meira. Hlúa þarf að góðu og lifandi sambandi rithöfunda og lesenda.
Mikilvægt að hafa yfirsýn yfir breytingar á lestrarvenjum. Miðstöðin mun halda áfram að kanna lestur og lestrarvenjur í samvinnu við fagfélög og stofnanir innan bókageirans.
6. Öflugt samstarf um allt samfélagið
Miðstöðin skal ávallt reyna að hafa frumkvæði að virku samstarfi við sem flesta fag- og hagsmunaaðila á þeim sviðum sem snerta starfsemi hennar, þar á meðal rithöfunda, bókaútgefendur, þýðendur, menningarstofnanir, bókasöfn, Bókmenntahátíð í Reykjavík, Bókmenntaborgina, Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, sendiráð Íslands erlendis og Íslandsstofu. Þá telur stjórn eðlilegt að leita til einkaaðila um fjárhagsstuðning við einstök verkefni ef ástæða þykir til.
7. Íslensk tunga og bókmenntir í breyttu samfélagi
Íslensk tunga er sameiginleg auðlind þjóðarinnar og eru bókmenntir mikilvægur þáttur í að vernda hana og efla. Útgáfa íslenskra bókmennta og þýðingar á jafnt sígildum verkum og bókmenntum úr samtímanum er mikilvæg til að efla íslenska tungu.
Stjórn Miðstöðvar íslenskra bókmennta er meðvituð um breytta samsetningu íslensku þjóðarinnar á undanförnum árum og mun leitast við að styðja eftir megni við verkefni sem stuðla að því að sem flestir hópar í samfélaginu geti notið bókmennta á íslensku.
8. Jafnrétti og fagleg ákvarðanataka
Hér eftir sem hingað til skal leitast við að gæta jafnréttis í öllu starfi Miðstöðvarinnar; við styrkúthlutanir, þátttöku höfunda í viðburðum, vali bókmenntaráðgjafa og fleira. Stjórnin setur sér starfsreglur. Til að tryggja fagmennsku við afgreiðslu styrkja felur Miðstöðin utanaðkomandi og faglegum bókmenntaráðgjöfum, sem ráðnir eru til eins árs í senn, að gera tillögur að úthlutun styrkja. Stjórn úthlutar styrkjum, hefur eftirlit með og ber ábyrgð á því að farið sé að lögum.